satyagraha: nenasilje (ulomak iz M. Gandhi, Mlada Indija)

Satyagraha znači doslovno “čvrsto se držati istine” pa prema tome označava snagu istine. Istina je duša ili duh. Zato je shvaćamo kao duhovnu snagu. Ona isključuje primjenu nasilja jer čovjek nije sposoban da spozna apsolutnu istinu, pa zato nema ni pravo da kažnjava… Pasivni otpor upotrebljava se u jednostavnom engleskom smislu, a uključuje isto tako […]

dijalektika kao preobražavanje? (ulomak iz G. W. F. Hegel, Fenomenologija duha, i Peter Sloterdijk, Kritika ciničkoga uma)

Odbacujući relaciju subjekt-objekt koja ju pokreće, Sloterdijk ipak želi zadržati heraklitovski motiv Hegelove dijalektike, o preobražavanju formi jedne u drugu, o međuigri polarnih polova koja rađa nečim trećim, ukratko: sve ono što se odnosi na ritmiku života.

usmena tradicija? (ulomak iz Dušan Pajin, Filozofija upanišada)

Usmena tradicija ne nestaje naprosto razvojem pismenosti. Dapače, u mnogim klasičnim kulturama, svjedoči ovo poglavlje knjige Dušana Pajina, smatralo se da postoje dobri razlozi da se ono što ta kultura smatra najvrednijim prenosi usmeno.

Parmenid i upanišadi: zajednička predaja? (ulomak iz Mislav Ježić, Rgvedske upanišadi)

Mislav Ježić nalazi ne samo sadržajne nego i lingvističke srodnosti između Parmenidova spijeva i dijelova nekih drevnih indijskih upanišadi. Ako je izravan utjecaj isključen, a podudarnosti preizrazite da bi se objasnile približno jednakim općeljudskim ustrojstvom uma ili odbacile kao slučajnosti, preostaje mogućnost da se i upanišadi i Parmenid oslanjaju na drevniju, zajedničku indoeuropsku predaju. U tom slučaju bi početak ovog dijaloga kojega nazivamo filosofijom, a čiji je Parmenid nesporni sudionik, bio pomaknut par tisuća godina ranije!

Kina: muzika i red svijeta? (ulomci Karla Jaspersa i Erice Fox Brindley)

U muzici je Konfucije, zajedno sa zakonima ponašanja, video vaspitni faktor prvog reda. Duh zajednice se određuje putem muzike koja se sluša; duh pojedinca nalazi ovde motive koji dovode u red njegov život. Zato mora da potpomaže, odnosno zabranjuje muziku: Treba prihvatiti Šan-muziku sa njenim ritmovima, a zabraniti Džu-muziku, jer joj je zvuk raskalašan. … Onaj ko razume […]

tantra? (ulomak iz Dušan Pajin, Tantrizam i joga)

[U]čenja o oslobođenju … koja zastupaju put sjedinjenja, integracije ili identifikacije i prepoznavanja, a u koji bi delom spadala upanišadska učenja i tantrički pravci … smatraju da cilj nije izolacija ili razdvajanje atmana ili puruše od maye (u vedanti), odnosno od prakrti (u samkhyi), nego integracija pojedinačnog sopstva sa opštim sopstvom i poimanje sveta kao […]